رفتن به بالا
  • جمعه - ۲۹ آذر ۱۳۹۸ - ۲۲:۰۰
  • کد خبر : ۴۸۹۵۴
  • چاپ خبر : یلدا دیگر به شیرینی هندوانه نیست … 
به مناسبت فرا رسیدن شب یلدا

یلدا دیگر به شیرینی هندوانه نیست … 

 

یکی از مهم‌ترین شب های ایران باستان شب یلدا می باشد که از دیرباز تا به امروز مورد توجه و اهمیت ایرانیان واقع شده است جشن ها و شب نشینی هایی که در این شب توسط مردم در اقصی نقاط کشور برگزار می‌شود یک سنت دیرینه محسوب می‌شود که تا امروز نیز نه تنها از ارزش آن چیزی کم نشده است بلکه جایگاه بسیار ویژه ای نزد ایرانیان پیدا کرده است.

شب یلدا بلندترین شب سال که به زمان مابین غروب آفتاب از تاریخ ۳۰ آذر یعنی آخرین روز پاییز تا طلوع آفتاب ۱ دی ماه یعنی نخستین روز زمستان مربوط می‌شود مصادف با انقلاب زمستانی در نیمکره شمالی می‎‌باشد به همین علت از آن تاریخ به بعد طول شب کوتاه تر و طول روز بیشتر می‌شود.

جشن یلدا امروزه توسط ایرانیان با شب نشینی اقوام و خانواده در کنار یکدیگر برگزار می‌شود بدین گونه که اعضای خانواده در این شب مهم گردهم آمده و افراد مسن خانواده شروع به تعریف کردن قصه های کهن می‌کند که خوردن هندوانه، آجیل و انار و شیرینی و میوه های مختلف از جنبه های نمادین این شب عزیز می‌باشد اغلب این میوه ها دانه های زیادی دارند و به نوعی جادوی سرایتی به شمار می‌روند که انسان ها با توسل به برکت پردانه بودن آن ها نیروی باروری را در خود نیز افزایش می‌دهند و هندوانه و انار را به خاطر سرخی رنگ شان نمایندگی از خورشید در شب تصور می‌کنند.

در ادبیات خراسان واژه یلدا به‌کار برده نشده بلکه براساس اسناد شفاهی و مکتوب موجود، شب چله یا چله نشینی به کار رفته است. در هر منطقه جغرافیایی ایران به دلیل دارا بودن اقوام و اعتقادات مختلف، این شب طولانی را با آیین‌ها و مراسم‌های خاصی خود مزیین می‌کنند.

البته در برگزاری مراسم جشن شب یلدا در مشهد و به طور کلی در سراسر کشور، اشتراک‌های فراوانی بین اقوام مختلف ایران به چشم می‌خورد. طبق آداب و رسوم شب یلدا در مشهد هم نیز کوچک‌ترها به خانه بزرگترها رفته و این شب را سپری می‌کنند. یکی دیگر از رسم‌های شب یلدا، حافظ خانی می‌باشد که این ‌کار معمولاً توسط بزرگ خانواده انجام می‌پذیرد. خواندن حافظ در این شب نه تنها در شیراز رایج است، بلکه آداب و رسوم شب یلدا در مشهد و نیز رسمی است که در سراسر ایران مرسوم می‌باشد. از دیگر سنت‌های کهن شب یلدا، چله بردن برای خانواده عروس است. رسم چله بردن یعنی در این شب برای عروسی که هنوز به خانه خود نرفته است، از طرف خانواده داماد تحفه‌ای برده می‌شود. آن‌ها اعتقاد دارند که این تحفه در شب یلدا موجب برکت در زندگی آینده عروس و داماد می‌شود.

اما چند سالی است که دیگر خبری از سنت های قدمی و شب نشینی های خانوادگی نیست. امروز تجمل گرایی سنت های قدیمی مانند شب یلدا را به سمت مراسمات پر زرق و برق برده است و کاسبان فرصت طلب هم از این فضا استفاده می کنند. به طور مثال در چند سال گذشته این مراسم در هتل های مجلل سطح شهر با پذیرایی چندین مدل غذا، میوه و شیرینی برگزار می‌شود که به طور کلی شب یلدا را از شکل ساده خود در آورده است. همچنین با برگزاری این مراسم ها جمع های ساده خانوادگی سال به سال کوچک تر می‌شود که همین امر باعث دور شدن خانواده ها از هم خواهد شد.

این روزها، بنرهای سطح شهر مشهد خبر از آمدن یلدا می دهند، شبی که از سال های دور به عنوان فرهنگ کهن ایران، خانواده ها را گرد هم می آورد تا سنت های قدیمی کشورمان با هجوم باورهای غربی رنگ نبازد، اما با گشتی در بازار یلدای امسال به سادگی می توان دریافت که بی رونق ترین شب چله سال های اخیر در پیش است.

به نظر می رسد یلدای امسال را باید تلخ ترین شب سال دانست برای اقشار درآمدی که حتی یارانه آن‎‌ها به اندازه خرید یک کیلو پسته نیست و در این بین تنها کسانی از شیرینی شب چله بهره مند می شوند که با دلالی و واسطه گری سودهای کلانی را به جیب زده اند.

در خاتمه تنها می توان گفت: یلدا دیگر  به شیرینی هندوانه نیست …

اخبار مرتبط