رفتن به بالا
  • پنجشنبه - ۱۶ آبان ۱۳۹۸ - ۱۲:۰۰
  • کد خبر : ۴۸۲۱۱
  • چاپ خبر : دو دهه انتظار برای تصویب قانون حمایت از کودکان
کودک محور نبودن قوانین موجود، مهمترین کاستی در حمایت از حقوق کودکان

دو دهه انتظار برای تصویب قانون حمایت از کودکان

امروزه در فضاهای مجازی شاهد عکس ها و فیلم هایی از کودکانی هستیم که توسط والدین یا مراقبان خود به طرز وحشتناک و دلخراشی مورد آسیب جسمی قرار گرفته اند. اکثر ما با دیدن این وقایع به شدت اندوهگین و متاثر و یا ممکن است متعحب شویم. این موارد جزئی از کودک ازاری است که ما به طور اشکار می‌بینیم یا می‌شنویم اما عمق فاجعه زمانی است که این کودکان بی‌گناه به افراد خلافکار، جنایت کار و حتی بیماران روان تبدیل می‌شوند و سرمایه های اجتماعی خور را از دست می‌دهیم.

تعریف سازمان جهانی بهداشت از کودک آزاری

آسیب یا تهدید سلامت جسم و روان و یا سعادت و رفاه و بهزیستی کودک به دست والدین یا افرادی که نسبت به او مسئول هستند. به عبارت دیگر هرگونه آسیب جسمی، روانی، جنسی، غفلت و عدم رسیدگی به نیازهای اساسی کودک زیر ۱۸ سال توسط افرادی که عهده‌دار مراقبت از کودک هستند کودکان آزاری محسوب می‌شود.

براساس آخرین وضعیت کودک آزاری در کشور، ۴۰ درصد از موارد خشونت خانگی مربوط به کودک‌آزاری است که ۵۰ درصد آن مربوط به غفلت و بی‌توجهی، ۳۰ درصد آزار جسمی، ۱۶ درصد روانی و عاطفی و ۴ درصد جنسی بوده است. ۵۷ درصد کودک ‌آزاری توسط پدران، ۲۶ درصد از سوی مادر، ۱.۳ درصد از سوی خواهر و برادر و ۸ تا ۹ درصد توسط نامادری و ناپدری و ۱.۵ درصد از سوی افراد غریبه انجام شده است.

به  گفته‌ رئیس اورژانس اجتماعی کشور، ۵۲ درصد کودک‌آزاری‌ها در دختران و ۴۸ درصد در پسران رخ داده و دلایل متعددی عامل آن است که ۵۱.۵ درصد عامل اعتیاد و الکل در رتبه اول وجود داشته، ۷ درصد اختلالات روانی سرپرست، ۵.۱ درصد بیکاری و ۱۶ درصد پرخاشگری والدین باعث آن بوده است.

استان خراسان رضوی دارای حدود ۷۰۰ هزار کودک زیر ۶ سال است. هم اکنون در ۲۰ شهر استان خراسان رضوی، مرکز اورژانس اجتماعی فعالیت دارد که از طریق تماس با شماره تلفن ۱۲۳ روزانه پنج مورد کودک آزاری گزارش می شود!

همچنین به گفته معاون امور اجتماعی اداره کل بهزیستی خراسان رضوی، سالانه حدود ۲ هزار مورد کودک آزاری در این استان به بهزیستی گزارش و رسیدگی می شود.

دو دهه انتظار برای تصویب قانون حمایت از کودکان

از دهه۷۰ با افزایش شیوع موارد کودک آزاری در کشور حساسیت عمومی نسبت به مسائل و آسیب های دوره کودکی و حمایت های قانونی از کودکان به مطالبه­ ای عمومی بدل شد. کودکان مظلوم­ترین اقشار جامعه هستند که نمی‌­توانند مسائل و نیازها و مشکلات خود را بیان کنند و در این سه دهه می‌بینیم که انجمن های مردم نهاد، شبکه ­ها و… در باره حقوق کودکان حساسند و به لحاظ رشد کودک آزاری و رشد پدیده کودکان کار و خیابان متاسفانه آسیب‌ها هم بیشتر شده است.

در سال ۸۱  قانون حمایت از حقوق کودک و نوجوان در۹ ماده به تصویب رسید که شاید با توجه به شرایط امروز جوابگوی حقوق کودکان نباشد از این رو قوه قضاییه در سال ۸۸ لایحه ای را در این خصوص تقدیم دولت کرد و دولت نیز در سال ۹۰ آن را در ۵۱ ماده به مجلس ارائه کرد اما همچنان این لایحه در نوبت بررسی مانده و هنوز به تصویب نرسیده است.

مهم ترین اشکالات قانون کنونی که لایحه جدید برای اصلاح آن‌ها تدوین شده عبارتند از:

در قوانین جزایی ما شدیدترین مجازات یعنی قصاص برای جنایت علیه بشری در نظر گرفته شده، اما در ماده ۳۰۱ قانون مجازات اسلامی پدر در مورد قتل فرزند از قصاص مستثنی شده است، یعنی پدر اگر فرزند خود را به قتل برساند از مجازات قصاص معاف است. این یکی از چالش های مهم و یکی از دغدغه­ های اصلی قضات است.

در تبصره  ماده ۲۶ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی­سرپرست و بدسرپرست (مصوب شهریور ۱۳۹۲)، تجویز ازدواج با کودک تحت فرزندخواندگی داده شده است.

در قانون مدنی که مصوب ۱۳۳۰ است پدر حق تنبیه فرزند را دارد. ماده ۱۱۷۲ قانون مدنی اجازه می­دهد که پدر فرزند را تنبیه کند و در ادامه می‌گوید که تنبیه در حد متعارف باشد حالا این حدود می­تواند عرفی باشد یا قانونی .

مسئله دیگر سن کیفری کودکان است که همان سن بلوغ را از شرایط مسئولیت کیفری قرار می‌دهند یعنی برای دختر ۹ سال و پسر ۱۵ سال. ما به یک دختر ۱۲ ساله اجازه نمی‌دهیم که معامله­ ای بکند و اگر اموالی برایش به ارث برسد، اجازه دخل و تصرف در آن را ندارد. تا قبل از ۱۸ سالگی اجازه رانندگی ندارد اما اگر همین کودک مرتکب جنایت شود، مثل یک انسان ۴۰ ساله محاکمه و مجازات می­شود. بنابراین سن مسئولیت کیفری ۱۵ سال واقعا ناقض حقوق کودک است و یکی از مهم‌ترین چالش های قانونی ما است.

در پایان، کودکان در هر سن و سالی که باشند افرادی بدون دفاع و ضعیف هستند که نمی‌توانند به تنهایی از خود مراقبت کنند و با محیط سازگار شود خانواده او نقش اساسی در پاسخگویی به نیازهای عاطفی و جسمانی آنان دارد. در صورت عدم پاسخگویی به نیازهای کودک و یا بدرفتاری و سوء استفاده از آن ها، شخصیت در حال رشد آنان آسیب می‌بیند و در دراز مدت و بزرگسالی تأثیر سوء آن نمایان می‌شود و باعث بروز پیامدهای غیرقابل جبران درحال و آینده  کودکان می‌شود.

وجیهه هوشیارفر، سردبیر پایگاه خبری افق مشهد

اخبار مرتبط